Mersin Firma ve Ortak Araştırması: İmzadan Önce Bakın

Kısa cevapFirma ve ortak araştırması, çalışmayı düşündüğünüz tedarikçinin, bayinin, iş ortağının ya da devralacağınız işletmenin anlatıldığı gibi faaliyet gösterip göstermediğini Mersin'de özel dedektif gözlemi ve açık kaynakla sınar. Karşı taraf araştırıldığını bilmez; bulgular imzadan önce elinizde olacak sade bir raporla iletilir.

Sözleşme masada, içinizde bir tereddüt

Narenciye ihracatı yapan firmanız için Tarsus'ta yeni bir tedarikçiyle anlaşmak üzeresiniz; fiyatları piyasanın biraz altında ve büyük bir ön ödeme istiyor. Ya da Kızkalesi'nde "yazın günde yüzlerce kişiye hizmet veren" bir pansiyon-kafe işletmesini devralmayı düşünüyorsunuz; satıcı sezon cirosunu anlatıyor ama siz işletmeyi yalnız ekim ayında gördünüz. Belki de on yıldır birlikte çalıştığınız ortağınız son aylarda sık sık "Anamur'daki işlere bakmaya" gidiyor ve oradaki müşterileriniz birer birer azalıyor.

İş dünyasında güven esastır, ama güvenin de bir sağlaması olmalıdır. Kâğıt üzerinde her şey düzgün görünebilir: vergi levhası, imza sirküleri, güzel bir tanıtım dosyası. Asıl soru, sahada ne olduğudur. Bir özel dedektif ile yürütülen firma ve ortak araştırması, imzadan önce ya da büyük bir karar vermeden önce bu soruya cevap arar.

Hangi sorularla çalışırız?

Yeni tedarikçi

Mersin'de ürün tedariki çoğu zaman uzun bir zincirdir: bahçe sahibi, komisyoncu, paketleyici, nakliyeci. Zincirin bir halkasında sorun çıkarsa ön ödemeniz ya da sezonunuz riske girer. Bu çalışmada tedarikçinin gösterdiği adreste gerçekten faaliyet olup olmadığı, deposunda mal hareketi görülüp görülmediği, açık kaynaktaki geçmişi ve hakkında yayımlanmış ilanlar incelenir.

Bayi ya da distribütör

Bir bölgeye bayi atamak, o bölgedeki itibarınızı başkasına emanet etmektir. Adayın tanıttığı mağazanın, satış noktasının ya da ekibin gerçekte ne durumda olduğu, başka markalarla nasıl çalıştığı, açık kaynakta nasıl bir iz bıraktığı derlenir. Mevcut bir bayinin anlaşma dışı bölgelerde satış yaptığından şüpheleniyorsanız, sevkiyat araçlarının hangi yöne gittiği kamuya açık yoldan gözlenebilir.

İş ortağı

Ortaklıkta en zor soru, ortağınızın sizinle paylaşmadığı bir iş yürütüp yürütmediğidir. Ortağın düzenli olarak gittiği iş yerleri, buluştuğu kişiler ve şüphelenilen paralel işletmenin açık kaynaktaki izleri incelenir. Tarım ortaklıklarında bu soru sık sık ürünün paylaşımına ve sezon gelirine bağlanır; bunu sera ve narenciye işletmelerinde iş ortağı doğrulama yazısında ayrıca ele aldık.

Kiralık ya da devralınacak işletme

Mersin'in kıyı ekonomisinde birçok işletme mevsimliktir; ekimde sessiz duran bir kafe temmuzda dolup taşabilir, ya da tam tersine yalnız iki hafta kalabalık olur. Devralacağınız ya da kiralayacağınız işletmenin farklı gün ve saatlerdeki müşteri hareketi, açık kalma saatleri ve çevresindeki rekabet dışarıdan gözlenir. Anamur ve Bozyazı'da kiralanacak bir sera ya da Erdemli'de bir bahçe için arazinin fiilen kim tarafından ve nasıl işletildiği de bakılabilecek konular arasındadır.

Kâğıt ile saha arasında neyi karşılaştırırız?

Her firma araştırmasının özü bir karşılaştırmadır: anlatılan ile görülen. Tipik karşılaştırma başlıkları şunlardır:

Adres: Firmanın kayıtlı ya da tanıttığı adreste gerçek bir faaliyet var mı, yoksa yalnız bir tabela mı?
Ölçek: Anlatılan depo, araç filosu, çalışan sayısı sahada görünenle uyuşuyor mu?
Geçmiş: Açık kaynakta firmanın ve yöneticilerinin bıraktığı izler, ticaret sicili ilanları, haberler, eski unvanlar ne anlatıyor?
Hareket: Mal giriş çıkışı, müşteri trafiği, açık kalma saatleri anlatılan iş hacmiyle tutarlı mı?

Bu karşılaştırmayı yalnız herkese açık bilgiyle ve sokaktan görülenle yaparız; firmanın iç belgelerine, hesaplarına ya da kapalı alanlarına uzanmayız. Böylece size ulaşan her bilginin kaynağı açık ve temizdir.

Çalışmanın sırası

Önce sizinle konuşur, kararınızı etkileyecek en kritik soruyu belirleriz; her şeyi araştırmak yerine imzanızı etkileyecek üç dört noktaya odaklanırız. Ardından açık kaynak taraması yapılır; çoğu zaman ilk uyarı işareti ya da ilk güven veren bilgi bu aşamada çıkar. Gerekirse sahaya çıkılır: adres, depo, işletme önü farklı gün ve saatlerde gözlenir. Son olarak bulgular, sizin sorularınıza göre düzenlenmiş bir raporla teslim edilir. Kapsam ve bedel, onayınızdan önce yazılı olarak iletilir.

Raporda neler olur?

Sorduğunuz her soru için ayrı bir başlık ve o soruya dair bulgular,
Saha gözlemlerinin tarih ve saat bilgisiyle notları,
Kamuya açık yerden çekilmiş adres, depo ve işletme fotoğrafları,
Açık kaynakta bulunanların kaynağıyla birlikte listesi,
Doğrulanan, doğrulanamayan ve anlatılanla çelişen bilgilerin kısa bir özeti.

Rapor bir tavsiye mektubu değildir; "bu firmayla çalışın" ya da "çalışmayın" demez. Size, kararı kendi iş aklınızla verebileceğiniz somut bir tablo sunar.

Sektörde duyulmaması için

Mersin'in iş çevreleri, özellikle tarım, lojistik ve turizmde, birbirini tanıyan insanlardan oluşur. Bir firmanın araştırıldığının duyulması, hem sizin itibarınıza hem de olası bir iş ilişkisine zarar verir. Bu yüzden karşı firmayı müşteri kılığında aramayız, çalışanlarına ya da komşu işletmelere soru sormayız. Dedektif sahada kısa ve dağınık aralıklarla bulunur, aynı işletmenin önünde uzun süre beklemez. Şirketinizin adı hiçbir aşamada geçmez; raporu kimin göreceğine siz karar verirsiniz.

Firma araştırmasının bedeli

Bedel, sorulan soruların sayısına ve sahada geçirilecek güne göre belirlenir. Yalnız açık kaynak taraması ve tek bir adresin doğrulanması kısa bir iştir. Bir işletmenin yaz ve kış farkını görmek ya da bir ortağın birkaç hafta boyunca düzenini izlemek daha geniş bir plan ister. Mesafe de önemlidir: Tarsus'taki bir depoyla Anamur'daki bir sera kompleksi aynı gün içinde görülemez. Kapsam ve bedel yazılı olarak verilir; ayrıntılı açıklama ücretler yazımızda.

Mersin'in hangi bölgelerinde?

Lojistik ve dış ticaret firmaları için Akdeniz tarafındaki liman ve serbest bölge çevresi ana çalışma alanıdır. Narenciye tedariki ve sanayi işletmeleri Tarsus ovasında yoğunlaşır. Turizm işletmesi devirlerinde Erdemli ve Silifke kıyısı öne çıkar; sera ve muz ortaklıklarında ise Anamur ile Bozyazı. Kent merkezindeki mağaza, bayi ve franchise işletmeleri için Yenişehir ve Mezitli de kapsamımızdadır.

Temsili örnek

Temsili örnek; söz edilen işletme kurgudur. Yenişehir'de bir gıda toptancısı, Erdemli'de limon paketleme yaptığını söyleyen yeni bir tedarikçiyle sezonluk anlaşma yapmak üzere; tedarikçi sezon başında büyük bir ön ödeme istiyor. Açık kaynak taramasında firmanın unvanının bir yıl içinde iki kez değiştiği, eski unvanıyla ilgili şikâyet içeren yorumlar bulunduğu görülüyor. Saha çalışmasında tanıtılan paketleme tesisinin adresinde başka bir firmanın tabelası asılı; iki farklı günde tesise tedarikçiye ait bir araç girip çıkmıyor. Rapor bu bulguları yan yana koyuyor; toptancı, ön ödeme yerine teslimata bağlı ödeme önerisiyle masaya dönüyor.

Kararınızdan önce bir mesaj

İmza tarihinizi, karşı firmanın adını ve sizi en çok düşündüren noktayı kısaca yazın. "Tarsus'ta bir tedarikçi, depo gösterdi ama emin değilim, gelecek hafta imza var" gibi bir cümle yeterli. Size neyin bakılabileceğini, öncelikli soruları ve bedeli yazılı olarak iletiriz. Bir dedektif ile yapılan kısa bir ön görüşme, büyük bir imzanın en ucuz sigortası olabilir.

Bu hizmet hangi ilçelerde?

Mersin'in 13 ilçesinin hepsinde çalışıyoruz; ilçenizin sayfasında yerel ayrıntılar var:

Sık sorulanlar

Devralacağım işletmenin gerçekten anlatıldığı kadar müşterisi olup olmadığını görebilir misiniz?

Dışarıdan görülebildiği kadarıyla evet. İşletmenin önünden farklı gün ve saatlerde müşteri giriş çıkışı, açık kalma saatleri ve genel hareketlilik not edilir. Yaz ve kış, hafta içi ve hafta sonu farkı Mersin kıyısında çok belirgin olduğundan gözlem günleri buna göre seçilir. Kasaya ya da hesap defterine bakamayız; ama sokaktan görülen tablo çoğu zaman anlatılanla karşılaştırmak için yeterlidir.

Tedarikçinin gösterdiği depo gerçekten onun mu?

Deponun adresinde gerçekten faaliyet olup olmadığı, tabelanın ve araçların hangi firmaya ait göründüğü, mal giriş çıkışı yapılıp yapılmadığı kamuya açık yoldan gözlenebilir. Firmanın açık kaynaktaki kaydı ve ilanlarıyla bu gözlem karşılaştırılır. Tapu ya da kira sözleşmesi gibi kayıtlara bakamayız; bu belgeleri karşı taraftan istemek size düşer, biz sahadaki tabloyu getiririz.

Ortağımın aynı işi başka bir yerde kendi adına yaptığından şüpheleniyorum; ne yapılabilir?

Ortağınızın mesai saatlerinde ve sonrasında hangi iş yerlerine gittiği, orada ne kadar kaldığı ve şüphelenilen işletmenin açık kaynaktaki izleri incelenebilir. Rakip bir işletmede düzenli bulunması ya da sizin müşterilerinizle orada buluşması dışarıdan görülebilir. Rapor görüleni yazar; ortaklıkla ilgili adımı avukatınızla birlikte siz atarsınız.

Karşı taraf araştırıldığını öğrenir mi?

Öğrenmez. Firmayı arayıp kendimizi müşteri gibi tanıtmayız, çalışanlarına ya da komşu işletmelere soru sormayız. Açık kaynak taraması iz bırakmayan biçimde yapılır, saha gözlemi kısa ve farklı saatlere dağıtılır. Sizin adınız ya da şirketinizin adı hiçbir aşamada geçmez; görüşmenin varlığını yalnız siz bilirsiniz.

Ne kadar sürede sonuç alırım?

Kapsama bağlıdır ve önceden süre sözü vermeyiz. Yalnız açık kaynak taraması ve tek bir adresin doğrulanması daha kısa sürer; bir işletmenin müşteri trafiğini farklı mevsim günlerinde görmek daha uzun bir plan ister. İmza tarihiniz yakınsa bunu ön görüşmede söyleyin; kapsamı en önemli sorulara göre daraltır ve ara bilgilerle sizi beklemede bırakmayız.

Mersin'de Firma ve Ortak Araştırması: İmzadan Önce Sahaya Bakın