Mersin'de Kayıp Bir Yakın İçin İlk Adımlar: Önce Resmî Başvuru

Önce bunu yapın

Bir yakınınızdan beklenmedik biçimde haber alamıyorsanız, bu sayfanın geri kalanını okumadan önce şunu yapın: 112'yi arayın ya da en yakın polis merkezine veya jandarma karakoluna gidin. Polis için 155, jandarma için 156 da kullanılabilir.

Beklemeyin. Bir gün geçmeden başvuru yapılamayacağına dair yaygın bir inanç var; bu doğru değil. Özellikle kaybolan kişi bir çocuk, bir yaşlı, kronik bir hastalığı olan ya da düzenli ilaç kullanan biriyse, ilk saatler her şeydir.

Bu yazı, resmî başvurunun yerine geçmek için değil, o başvuruyu yaparken ve sonrasında neye dikkat edeceğinizi adım adım anlatmak için yazıldı. Telaşla okuyorsanız yalnız ilk iki bölümü okuyun; gerisi daha sonra da işinize yarar.

Başvururken yanınızda olsun

Panik anında akla gelmeyen bilgiler, resmî ekiplerin işini en çok hızlandıran bilgilerdir. Mümkünse şunları bir kâğıda yazın ya da telefonunuzda bir nota toplayın:

• Güncel ve net bir fotoğraf. Yüzü açıkça gösteren, yakın tarihli bir fotoğraf.
• En son görüldüğü yer ve saat. "Akşam yedi gibi Pozcu'daki çarşıda" gibi, mümkün olduğunca somut.
• Üzerindeki kıyafet. Renk, çanta, ayakkabı.
• Telefon numarası ve kullandığı araç. Aracın markası, rengi ve plakası.
• Sağlık durumu. Kullandığı ilaçlar, unutkanlık ya da kronik bir hastalık varsa bunlar.
• Yakın çevresi. Sık görüştüğü arkadaşlar, işyeri, gittiği kahve ya da spor salonu.
• Son günlerdeki değişiklikler. Bir tartışma, bir kayıp, bir borç, bir yolculuk planı.

Bu bilgileri başvurduğunuz birimle paylaşın. Başvurunun hangi birimde, hangi gün ve saatte yapıldığını da kendi notunuza ekleyin.

Mersin'in coğrafyasına göre riskler

Mersin, kıyıdan iki bin metreyi aşan dağlara kadar çok farklı ortamları bir arada barındıran bir il. Yakınınızın en son görüldüğü yer, ilk saatlerde nelere dikkat edilmesi gerektiğini belirler.

Kıyı ve deniz

Mersin'in uzun sahil şeridi, kentin her yerinden kolayca ulaşılabilen bir yer. Yakınınız en son sahil yolunda, iskelede ya da plajda görüldüyse bunu başvuruda mutlaka belirtin. Denizle ilgili bir şüphe varsa arama Sahil Güvenlik ile birlikte yürür; 112 bu yönlendirmeyi yapar.

Dağ ve yayla

Toroslar'ın yukarı mahalleleri, Gözne, Gülek, Çamlıyayla ve Erdemli'nin yaylaları, yazın kalabalık ama coğrafyası zorlu yerler. Özellikle yaşlı ya da unutkanlığı olan bir yakın yaylada kaybolduysa, ilk çağrı jandarmaya ve 112'ye gider; arama ve kurtarma ekiplerini AFAD koordine eder. Bu ortamlarda ailenin kendi başına ormana girmesi, hem kendisini riske atar hem de ekiplerin işini zorlaştırabilir.

Ulaşım noktaları

Mersin; şehirlerarası otobüs terminali, Adana yönüne giden tren hattı, Tarsus sınırlarındaki Çukurova Uluslararası Havalimanı ve Taşucu'ndan kalkan Kıbrıs feribotlarıyla dışarıya çok kolay açılan bir il. Yakınınızın bir yolculuk planı olduğunu düşünüyorsanız bunu başvuruda söyleyin; ulaşım noktalarındaki kayıtlar resmî makamların erişebileceği bilgilerdir.

İlk saatlerde kendiniz ne yapabilirsiniz?

Resmî başvurudan sonra, aile olarak yapabileceğiniz bazı şeyler var. Bunları yaparken her bulduğunuzu başvurduğunuz birime iletin:

• Yakın çevreyi arayın. Arkadaşlar, iş arkadaşları, akrabalar. Kısa ve ölçülü bir şekilde, en son ne zaman görüştüklerini sorun.
• Hastaneleri arayın. İl merkezindeki ve yakınınızın bulunduğu ilçedeki hastanelerin acil servislerine ulaşmak, bazen en hızlı cevabı verir.
• Evi kontrol edin. Kişinin kimliği, cüzdanı, telefonu, ilaçları evde mi? Eksik olan eşyalar, kişinin plan yapıp yapmadığına dair ipucu verir.
• Herkese açık hesaplarına bakın. Kişinin son paylaşımı, son çevrimiçi olduğu zaman, etiketlendiği yerler. Bunları ekran görüntüsüyle kaydedin.

Yapmamanız gerekenler

• Kişinin hesaplarına girmeye çalışmayın. Şifresini bildiğiniz bir hesaba bile girmek, sonradan başınızı ağrıtabilir. Bu tür erişim, resmî makamların yetkisindedir.
• Para göndermeyin. Kayıp yakını olan aileler, "yakınınızı gördük, bilgi için şu hesaba para yatırın" diyen sahte ihbarlarla karşılaşabiliyor. Bu tür her mesajı resmî makama iletin.
• Sosyal medyada fazla bilgi paylaşmayın. Kayıp ilanında fotoğraf, en son görüldüğü yer ve saat ile tek bir iletişim numarası yeterli. Ev adresiniz ve ailenin özel bilgileri ilanda yer almasın.
• Tek başınıza riskli yerlere girmeyin. Dağ, orman, terk edilmiş yapı ya da deniz. Bu aramalar ekip işidir.

Unutkan bir büyüğünüz varsa: önceden alınabilecek önlemler

Kaybolma vakalarının bir kısmı, unutkanlığı başlamış yaşlı yakınlarla ilgilidir. Mersin'de bu durum, özellikle yazın yaylaya çıkan ya da kışın tek başına köyde kalmakta ısrar eden büyükler için önem taşır. Henüz bir şey olmamışken alınacak birkaç önlem, olası bir günde ailenin işini çok kolaylaştırır:

• Güncel bir fotoğraf saklayın. Her mevsim, yakınınızın o dönemki görünüşünü gösteren net bir fotoğraf çekin.
• Cebine bir kart koyun. Adını, bir yakınının telefon numarasını ve kullandığı ilaçları yazan küçük bir kart, onu bulan birinin size ulaşmasını sağlar.
• Komşularla konuşun. Yaylada ya da köyde yakınınızın komşularına, onu tek başına yolda görürlerse sizi aramalarını rica edin.
• Rutinini bilin. Her sabah hangi kahveye gittiğini, hangi gün pazara indiğini, kimi ziyaret ettiğini bilmek, kaybolduğu bir günde ilk bakılacak yerleri gösterir.
• Doktoruyla konuşun. Unutkanlık artıyorsa, yakınınızın tek başına dışarı çıkması konusunda hekiminin önerisini alın.

Bu önlemler, kimseyi izlemek ya da kısıtlamak için değil, bir sabah yakınınız eve dönmediğinde elinizde ne olacağını belirlemek içindir.

Özel bir araştırmanın yeri neresi?

Resmî arama sürerken ya da resmî süreç belli bir noktaya geldikten sonra, bazı aileler ek bir destek arar. Özel bir dedektif bu noktada şunlarda yardımcı olabilir:

• Bilgiyi düzenlemek. Aileden, arkadaşlardan, sosyal medyadan gelen dağınık bilgileri tek bir zaman çizelgesinde toplamak. Bu çizelge, resmî makamla paylaşıldığında işe yarar.
• Herkese açık izleri derlemek. Kişinin herkese açık hesaplarındaki son hareketleri, etiketlendiği yerler, ortak tanıdıkların paylaşımları.
• Uzun süreli kayıplar. Resmî aramanın sonuç vermediği ve aylar, hatta yıllar geçmiş durumlarda, kişinin eski çevresinden ve herkese açık kaynaklardan yeni bir iz aramak.
• Kısa saha kontrolleri. Ailenin aklına gelen ama gidemediği herkese açık noktalara, örneğin kişinin eskiden çalıştığı çarşıya ya da sık gittiği sahil kahvesine kısa bir bakış. Görülen her şey resmî makamla paylaşılmak üzere not edilir.

Bir yetişkinin kendi isteğiyle ayrıldığı netleşirse, kişiyle temas kurmayız. Aileye ancak yakınlarının güvende göründüğünü bildirebiliriz. Kaçtığı bir baskıdan ya da şiddetten saklanan birinin yerini bulmak bu işin parçası değildir.

Kaybolan bir çocuksa, bütün imkânlar resmî aramaya ayrılmalıdır. Bu durumda yapılacak tek doğru şey, resmî makamlarla sürekli iletişimde kalmaktır.

Yöntemimiz, kimsenin telefonuna, hesabına ya da kapalı alanına girmeden yalnız herkesin görebildiği yerlerde ve kaynaklarda çalışmaktır; bulduğumuz her şey bu yüzden resmî makamla rahatça paylaşılabilir.

Ne teslim alırsınız?

Bir kayıp yakın çalışmasında teslim dosyası, ailenin ve resmî makamın okuyabileceği sadelikte hazırlanır: herkese açık kaynaklardan derlenen bilgilerin tarihli ve saatli listesi, varsa sahadan kısa gözlem notları ve fotoğraflar, hepsini bir zaman çizelgesinde birleştiren yazılı bir özet. Çalışma sürerken yeni bir bilgiye ulaşıldığında aileyi hemen bilgilendiririz; bilginin resmî makama iletilmesini öneririz.

Gizlilik

Bir yakınını kaybetmiş bir aile, çok kırılgan bir dönemden geçer. Bizimle paylaştığınız her bilgi yalnız bu iş için kullanılır. Kaybolan kişinin çevresine, araştırma yapıldığını belli edecek biçimde soru sorulmaz. Raporu yalnız size teslim ederiz; resmî makamla paylaşıp paylaşmayacağınıza siz karar verirsiniz.

Ücret ve ilk adım

Kayıp yakın çalışmalarında bütçe, işin masa başında mı kalacağına yoksa sahaya mı çıkılacağına ve kaç ilçeyi kapsayacağına göre değişir. Ayrıntıları özel dedektif ücretleri nasıl hesaplanır yazısında anlattık; hizmetin ayrıntıları kayıp kişi araştırması sayfasında.

Bize ulaştığınızda ilk sorumuz, resmî başvurunun yapılıp yapılmadığı olacak. Yapılmadıysa önce onu yapmanızı isteriz. Yapıldıysa, yakınınızın en son nerede ve ne zaman görüldüğünü ve başvurunun hangi birimde yapıldığını yazmanız yeterli; gerisini birlikte düşünürüz.